Strona główna
Historia miasta  |  Kalendarium dziejów  |  Wybitne postacie  |  Ciekawe miejsca i zabytki  |  Fotografie

Sopot - historia miasta

Pierwsza wzmianka o sopockiej osadzie pojawiła się w dokumencie z 5 marca 1283 roku, gdy książę Mściwoj II nadał wieś oliwskim cystersom. Darowizna miała wyrównać straty poniesione przez zakonników podczas wojny z rosnącymi w siłę Krzyżakami.

Ówczesny Sopot musiał być bardzo skromną osadą, skoro w źródłach pisanych znacznie wcześniej pojawiło się pobliskie Karlikowo. Warto wyjaśnić w tym miejscu pochodzenie nazwy opisywanej miejscowości. Językoznawcy zgodnie wskazują na związek słowa "Sopot" z bliskością "huczącego i szumiącego potoku".Grand Hotel - wizytówka sopockiego kurortu Różnie jednak wskazywano potok, który późniejszemu miastu miał użyczyć nazwy, najbardziej prawdopodobny wydaje się Potok Grodowy.

Sopot wraz z innymi okolicznymi osadami (Brodwino, Stawowie, od 1316 roku Świemirowo) aż do I rozbioru Rzeczypospolitej należał do oliwskiego klasztoru. Przez długie wieki ciekawą granicę osady stanowiła Skarpa Sopocka, obszar poniżej Skarpy jako trudno dostępne bagnisko aż do XVII w. był niezamieszkany. Dopiero w 1604 roku stwierdzono tam obecność pierwszego rybaka. Górna część osady od XVI wieku stopniowo zapełniała się letnimi rezydencjami bogatych patrycjuszy gdańskich. Wzrosło też gospodarcze znaczenie nadmorskiej osady - liczne potoki znakomicie sprzyjały budowie i eksploatacji rzemieślniczych zakładów: kuźni, młynów i foluszy.

Wielkie wydarzenie w historii Sopotu przyniosła wiosna 1660 roku, gdy w okolicznych dworach rozgościły się delegacje dyplomatyczne Polski i Szwecji, negocjujące w pobliskiej Oliwie warunki zakończenia przewlekłej i niszczącej wojny. Zabytkowy Zakład Balneologiczny W folwarku karlikowskim rezydował wtedy król Jan Kazimierz wraz z żoną Ludwiką Marią Gonzagą. Kolejne królewskie wizyty wiążą się z postaciami Augusta II Mocnego (1710) oraz Stanisława Leszczyńskiego (1733). Obecność tej ostatniej postaci była zresztą przyczyną interwencji wojsk rosyjskich, podczas której prężnie funkcjonująca sopocka miejscowość została całkowicie zniszczona.

Odbudowa spalonego Sopotu zaczęła się w połowie XVIII stulecia, gdy szlachta pomorska nabywała folwarki zubożałych gdańskich patrycjuszy. Znaczna część gruntów znalazła się w posiadaniu magnata Józefa Przebendowskiego. Z tamtego okresu sopockich dziejów do czasów nam aktualnych przetrwał odbudowany w połowie XVIII w. Dwór Hiszpański oraz Dworek Sierakowskich z końca XVIII stulecia. Sopot nie odzyskał gospodarczej świetności z czasów przynależności do klasztoru oliwskich cystersów, senna osada zmierzała jednak ku innemu przeznaczeniu, którego nie wstrzymało nawet przejście pod administrację pruską w 1772 roku.

Przełom wiąże się z osobą Jana Jerzego Haffnera, który jako osiadły w Gdańsku lekarz francuski dostrzegł zgoła odmienne możliwości sopockiej osady. Francuski medyk zauważył krajobrazowe i zdrowotne walory okolicy, nabył grunty i przez kolejne lata wytrwale zmieniał skromną rybacką osadę w niewielką miejscowość uzdrowiskową.Dworek Sierakowskich - jeden z najcenniejszych zabytków sopockich W 1823 roku zbudowano zakład kąpielowy, niedługo potem dom zdrojowy. W niedużej odległości od skromnego pomostu pojawiły się szatnie dla panów i pań, wytyczono też granice i układ nadmorskich parków.

Kolejne dziesięciolecia XIX stulecia przyniosły prężny rozwój sopockiemu uzdrowisku. Szczególnie wielu kuracjuszy przyjeżdżało do Sopotu po 1870 roku, gdy Gdańsk zyskał połączenie kolejowe z Koszalinem i Warszawą. W 1874 roku powstała sopocka gmina, której miejscowość zawdzięcza kilka cennych inicjatyw, między innymi remont mola, budowę nowego kompleksu uzdrowiskowego oraz budowę toru wyścigów konnych w Świemirowie. W październiku 1901 roku dekret podpisany przez samego cesarza Wilhelma II uczynił Sopot miastem.

Kilkanaście kolejnych lat przyniosło dynamiczny rozwój sopockiego kurortu. Miasto wzbogaciło się o wiele cennych obiektów, z których warto wymienić: Łazienki Północne, Łazienki Południowe, nowoczesny zakład kąpielowy, ratusz, budynek zdrojowy i wiele innych. Większość inwestycji powstała według koncepcji architekta miejskiego Paula Puchmuellera. Krótki zastój w działaniach władz miejskich przyniosły lata I wojny światowej, regres został jednak przezwyciężony otwarciem kasyna gry.Potężna bryła sopockiego ratusza Hazard przysporzył miastu ogromnych dochodów, znakomicie zwiększył też zainteresowanie sopockim kurortem.

W okresie międzywojennym w artystyczny krajobraz Sopotu wrosła założona w 1909 roku scena leśna, która gościła wiele znakomitości ze świata teatru i muzyki. Dziś obiekt ten doskonale jest znany jako Opera Leśna.

Uzdrowiskowa świetność Sopotu ucięta została ostatnią wojną, bardziej jednak na obliczu miasta zaważyła trwająca kilkadziesiąt lat władza ludowa. Sztucznie przeludniony i uprzemysłowiony kurort oddalił się od swoich znakomitych korzeni. Szczęśliwie ocalały tak ciekawe zabytki i interesujące miejsca jak molo, hipodrom czy leśna scena.

Konsekwentnie prowadzona od lat 90-tych ubiegłego stulecia polityka rewitalizacji uzdrowiskowego charakteru miasta przynosi coraz lepsze rezultaty - obecnie Sopot jest jednym z najbardziej atrakcyjnych punktów na turystycznej mapie Polski.

Historia miasta  |  Kalendarium dziejów  |  Wybitne postacie  |  Ciekawe miejsca i zabytki  |  Fotografie

Wstecz